nr154
november-december 2011

Archeologie van de computer (II) / cultuurbeleid in Nederland

Het ‘computertijdperk’: de term verraadt dat de computer meer is dan een tool. De computer is (letterlijk) het medium – ‘milieu’ – van deze tijd. We werken niet alleen met de computer, maar leven met (en via) het apparaat. Door positie te kiezen ten aanzien van de computer (en voorafgaande media) of er een tegendraadse omgang mee te ontwikkelen, kunnen we dus ook een complexe verhouding tot het heden (en de geschiedenis) articuleren.

In de openingstekst van het nummer vertelt Dirk van Weelden hoe hij computer en internet omarmde, en tegelijk tegen de stroom inroeide. Enerzijds kocht Van Weelden (reeds) in 1988 een Apple Macintosh, maakte hij vanaf 1990 deel uit van de redactie van Mediamatic Magazine – een tijdschrift voor mediakunst en nieuwe media – en participeerde hij aan experimenten op cd-roms en de eerste websites. Anderzijds bleef hij schrijfmachines gebruiken, waarbij hij de keuze van het medium (en van elke schrijfmachine!) zorgvuldig afstemde op de noden van de betreffende schrijfkarwei. De tekst van Koen Brams over Daniël Robberechts laat zich lezen als een spiegelopstel van Van Weeldens essay. Op het moment dat Robberechts nog geen computer bezat, ontwikkelde hij reeds een ‘bureaucratie van de tekst’ die op de computerera anticipeerde – het is alsof Robberechts in predigitale tijden het computertijdperk droomde.

Luc Steels is een Belgische computerpionier. Midden jaren 70 ging hij computerwetenschappen studeren, eerst aan de UIA als doctoraatsstudent, vervolgens aan het MIT (Cambridge, USA). In de jaren 80 keerde hij terug naar België, meer bepaald naar de Vrije Universiteit Brussel, waar hij het Laboratorium voor Artificiële Intelligentie oprichtte. Met hem hadden Koen Brams en Dirk Pültau een diepte-interview: over zijn kennismaking met de computerwetenschappen, zijn visie op de relatie tussen de computer en de kunsten en zijn deelname aan IJsbreker 20: Computerkunst. Opvallend is Steels’ kritische houding ten aanzien van de zogenaamde computerkunst – in zijn eigen woorden: ‘Wat mij vandaag enorm stoort, is de idee die bij veel ‘computerkunstenaars’ leeft dat de computer kunst kan maken. Ik geloof niet dat dat mogelijk is.’ Ook bij Frank Theys (in gesprek met Caroline Dumalin) gaat een fascinatie voor de computer gepaard met een onbehagen over het medium. Theys’ aanvankelijke enthousiasme over de aanschaf van een computer in 1997 wordt vijf jaar later in het videowerk Self-Portrait (2002) van een verrassende kanttekening voorzien – een reflectie over het verlammende en verslavende karakter van de machine. Voor een omkaderende tekst zorgt Pol Hoste, die terugkijkt op zijn ervaring met verschillende vormen van schrijfgereedschap – van pen en potlood tot pc – en nadenkt over de sociale relaties en machtsverhoudingen die met dergelijke media verbonden zijn.

Tot slot bevat dit nummer een bijdrage van Merijn Rengers over de economische effecten van de drastische besparingen van de Nederlandse regering op het kunstenveld. In de loop van 2012 zal De Witte Raaf verder ingaan op de oorzaken en consequenties van deze nooit geziene kaalslag.

ESSAYS

Gorchrog ruim mbof

Koen Brams

‘Ik geloof niet dat de computer kunst kan maken’

Interview met Luc Steels over de computer en de kunsten, en over IJsbreker 20: Computerkunst (1984)

Koen Brams, Dirk Pültau

De botte bijl

Over de onverwachte effecten van de bezuinigingen op de culturele sector

Merijn Rengers

BESPREKINGEN


beeldende kunst


Dirk Braeckman.

Steven Humblet

Manfred Pernice. Brei.

Christophe Van Gerrewey

Sluijters in Laren.

Merel Van Tilburg

Yayoi Kusama.

Lieven Van Den Abeele

L’aventure des Stein.

Lieven Van Den Abeele

Judith Joy Ross.

Steven Humblet

Polen in Berlijn.

Hubert van den Berg

Wilhelm Sasnal.

Dominic van den Boogerd

architectuur


OMA/Progress.

Dries van de Velde

publicaties


Twombly and Poussin: Arcadian Painters.

Christophe Van Gerrewey

Nieuwe publicaties

Marc Goethals

ENGLISH SUMMARY


→ read more

Dirk van Weelden – Where does my transdigital typewriter come from?

In this text the author – himself a writer – discusses his experience with typewriters and computers. On the one hand Dirk van Weelden has resolutely followed the newest developments in media technology, from typewriter to computer – for instance, he has been an editor of Mediatic Magazine, a Dutch magazine on media arts and new media. On the other hand he has kept on buying, as well as working on, all kinds of different typewriters. In his text he explains how he uses new and old media (typewriters and computers) in relation to specific text formats, and how typewriters can be carriers of different kinds of (emotional) meanings.

computer – typewriter – writing

 

Koen Brams – Gorchrog ruim mbof. Daniël Robberechts & ‘disturbed’ texts & the machine

In this essay Koen Brams starts from Flemish writer Daniël Robberechts’ fascination for ‘disturbed’ texts and multiple authorship. Brams traces a development in Robberechts’ work that moves from his preference for ‘impossible’ and ‘polyphonic’ texts towards an increasing desire for control, resulting in his so called ‘Total Text’ [TOT]. He shows that Robberechts basically conceived a literary project that could only be realised with the computer – which at the time he didn’t possess. Robberechts was thus in a sense dreaming the computer in the pre-digital age.

Daniël Robberechts (1937-1992) – computer – literature

 

‘I don’t believe that the computer can make art’

Interview with Luc Steels on the computer and the arts, and on IJsbreker 20: Computer Art (1984)

Koen Brams & Dirk Pültau

This is an in-depth interview with computer scientist Luc Steels, who at several points in his career has been involved in the arts (mainly visual arts and music). The interview focuses on Steels’ view of computer science and his ideas on the relation between the computer and the arts, and on so-called ‘computer art’. The interview can be seen as a sequel to two interviews conducted by Koen Brams and Dirk Pültau with Jef Cornelis and Pol Hoste published in De Witte Raaf no. 153, in which one specific episode of a revolutionary live programme called IJsbreker was discussed. Luc Steels was one of the participants of that same programme.

Computer science – computer art – Luc Steels

 

Caroline Dumalin – Self-Portrait with Computer. Conversation with Frank Theys on his relationship with the computer

In this short interview Caroline Dumalin talks with artist Frank Theys on his interest in computers and in his fascination for the digital age. The effects of working with the computer on his art are also discussed. The interview ends with a discussion of one particular video called Self-Portrait, in which a man without a head is seen in his room, a computer standing on his desk. From his neck blood is spouting, partly over the computer. The piece reads like an inversion of the optimistic view of the computer which Theys seems to present in the conversation and in other work.

Frank Theys – video art

 

Pol Hoste – The logic of the writer’s tools

Through a mix of autobiography and introspection, this essay reflects on the meanings of the writer’s tools (pencil, pen, paper, writing machine, laptops, computers…) and their relation to privacy, power and the social environment. His essay concludes with a reflection on the way new computers and appliances produce the desire of the user.

Typewriter – computer – writing – history of media

 

Merijn Rengers – A Bull at the Gate. On the unexpected effects of the cutbacks on the cultural field in Holland

Recently the Dutch Government decided to cut the budgets for culture in Holland to a degree which is probably unprecendented in Western European countries since the Second World War. What is striking is the rudeness, the brutality, the unfoundedness and the speed with which these measures have been taken. In this text the author attempts an assessment of the possible economic effects of these measures on the field of the arts. He also discusses the effects on outputs and employment in the field.

Cultural policy in The Netherlands – economy of the arts

← back