nr164
juli-augustus 2013

Dit nummer werd samengesteld in samenwerking met Koen Brams.

Opvoeding/leertijd: docent & student

In het vorige nummer van De Witte Raaf werden de opvoeding en de leertijd van de kunstenaar in de ruimst mogelijke zin van het woord verkend – van de kinderjaren tot het volwassen kunstenaarschap. Deze aflevering biedt een uiterst gedetailleerde kijk op het ‘officiële’ leertraject van de kunstenaar – de periode van vier jaar waarin hij of zij een hogere kunstopleiding volgt. Koen Brams en Dirk Pültau spreken met Wim Van Mulders over de eerste jaren (1973-1980) van zijn docentschap aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (K.A.S.K.) te Gent, waar hij vanaf 1973 tot 2002 Kunstactualiteit doceerde. Ze ondervragen tevens een ex-student uit Van Mulders’ beginperiode: de schilder Robert Devriendt, die van 1974 tot 1978 aan het K.A.S.K. studeerde en vanaf 1975 bij Van Mulders in de klas zat. Terwijl Van Mulders zijn studenten begrip tracht bij te brengen voor de ‘conceptuele’ kunstenaars die hem op dat moment bijzonder interesseren, hoopt Devriendt in de lessen met ‘grote schilders’ in aanraking te komen. Verbijsterd stelt hij vast dat juist de schilderkunst in hoge mate ontbreekt in Van Mulders’ lessen. Is de cursus Kunstactualiteit dan een maat voor niets geweest? Wel integendeel, want precies daar waar het verlangen van de geëngageerde jonge docent en dat van de leergierige student langs elkaar heen schieten, doet Devriendt een fundamenteel inzicht op: dat een authentieke ‘hedendaagse’ schilderkunst slechts mogelijk is wanneer zij de lessen van de ‘conceptuele kunst’ ter harte neemt — in de bondige formulering van de schilder: ‘Als je als schilder […] geen concept hebt, dan ben je eraan voor de moeite!’ Het is een ontroerend bewijs dat een ‘gelukte’ pedagogische overdracht het onvoorspelbare resultaat van een mislukte ontmoeting kan zijn! Ook in de daaropvolgende bijdrage – een diepte-interview van dezelfde auteurs met Joëlle Tuerlinckx – komt dit inzicht aan bod. Als docent van de École de recherche graphique (ERG) bedacht Tuerlinckx experimentele methoden om te leren ‘zonder vooropgezette kennis’. Een van die methoden bestond erin gesprekken met studenten te voeren en hen te bevragen over hun werk, waarbij ze systematisch notities nam. Vorig jaar besloot ze die nota’s voor het eerst aan de studenten terug te geven. Het feedbackproces dat daarbij op gang kwam, karakteriseert ze als ‘een terugkoppeling […] waarbij de student een troebele spiegel werd voorgehouden’. Ze vervolgt: ‘De student herkent zich immers slechts ten dele in mijn ‘feedback’, omdat ze bepaald wordt door wat ik als lesgever heb opgeschreven.’ Wat we uit het relaas van Van Mulders en Devriendt terloops hebben kunnen opmaken, wordt hier expliciet als uitgangspunt genomen van een pedagogische praktijk: Tuerlinckx geeft als het ware zelf vorm aan een scène waarop de mislukte, maar productieve ontmoeting tussen pedagoog en student kan plaatsvinden.

Tot slot bevat dit nummer ook een tekst van Daniël Rovers over het werk van Steve McQueen.

ESSAYS

1973-1980

Gesprek met Wim Van Mulders over zijn docentschap aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Gent (1973-2002)

Koen Brams, Dirk Pültau

1974-1978

Interview met Robert Devriendt over de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (Gent) in het algemeen en de lessen van Wim Van Mulders in het bijzonder

Koen Brams, Dirk Pültau

Kunst en onderwijs

Gesprek met Joëlle Tuerlinckx

Koen Brams, Dirk Pültau

Ontsnapping in herhaling

Over Steve McQueen

Daniël Rovers

ENGLISH SUMMARY


→ read more

Koen Brams & Dirk Pültau – 1973-1980. Conversation with Wim Van Mulders on his tutorship at the Royal Academy of Fine Arts (K.A.S.K.) in Ghent (1973-2002)

This is the first part of an in-depth interview with art critic Wim Van Mulders on his tutorship at the Royal Academy of Fine Arts (K.A.S.K.) in Ghent, where he taught ‘contemporary art’ from 1973 to 2002. The interview treats his early attempts to develop both an academic and an artistic career and then focuses on his practice as a teacher from 1973 to 1980, when Van Mulders taught courses on artistic movements from the sixties and seventies such as Fluxus, minimal art, conceptual art, land art and body art. The interview pays special attention to the interaction between Van Mulders’ engagement in the art world and his pedagogical practice, and also discusses some of the exhibitions he organized in the so-called ‘Black Room’ [Zwarte Zaal] at the Academy in Ghent.

Wim Van Mulders – K.A.S.K. (Koninklijke Academie voor Schone Kunsten), Ghent – Art education

 

Koen Brams & Dirk Pültau – 1974-1978. Conversation with Robert Devriendt on the Royal Academy of Fine Arts (K.A.S.K.) in Ghent, with special attention to the teaching of Wim Van Mulders

This is a conversation with the artist Robert Devriendt on his education at the Royal Academy of Fine Arts, Ghent, in which special attention is paid to Wim Van Mulders’ classes on ‘contemporary art’ which Devriendt followed from 1975 to 1978. At the core of the interview is the conflict between Devriendt’s desire to become a painter and Van Mulders’ focus on ‘conceptual’ and non-painterly forms of art. At the same time, the conversation highlights the importance of Van Mulders’ teaching for Devriendt in making him conscious of the necessity for any form of contemporary painting to take into account ‘the lessons of conceptual art’.

Robert Devriendt – K.A.S.K. (Koninklijke Academie voor Schone Kunsten), Ghent – Art education

 

Koen Brams & Dirk Pültau – Art and education. Conversation with Joëlle Tuerlinckx

This in-depth interview with Brussels artist Joëlle Tuerlinckx discusses her experiences as a student at the Art High School Saint-Luc (Brussels) and the Ecole de recherche graphique (ERG, Brussels) and then as a teacher at the ERG in Brussels, where she taught from 1983 to 1999 and again from 2006 and onwards. The interview ends by discussing Tuerlinckx’ views on the consequences of academisation and Bologna, and of the implementation of the PhD in the arts.

Joëlle Tuerlinckx – Ecole de recherche graphique (ERG), Brussels – Art education

 

Daniël Rovers – Escape in repetition. On Steve McQueen

This essay analyses the work of British artist and filmmaker Steve McQueen, starting off from his solo exhibition currently showing in Schaulager in Basel, Switzerland. Rovers focuses on the tension between political engagement and aesthetics, or ‘beauty’, in McQueen’s work and concludes that it is exactly through beauty that his oeuvre offers more than just a narrow and politically correct message or complaint – as it is through beauty that the infinitesimal space for the possibility of an escape is suggested.

Steve McQueen – Schaulager (Basel) – Film – Visual art

← back