nr170
juli-augustus 2014

Dit nummer wordt geopend door Daniël Rovers met een tekst over een schilderij van George Hendrik Breitner, dat zich bevindt in het Rijksmuseum te Amsterdam: het stadsgezicht De Singelbrug bij de Paleisstraat te Amsterdam uit 1898. We zien een reeks anonieme personages over de Singelbrug wandelen, met op de voorgrond een enigmatische dame met bontmantel en een voile voor het gezicht. Rovers ontrafelt de relaties tussen de personages, bespreekt de sociale context en vertelt de politiek geladen ontstaansgeschiedenis van het schilderij. Van naaldje tot draadje ontleedt hij Breitners doek, om aan het einde van zijn queeste tot de vaststelling te komen dat de kijkhonger daarmee niet gestild is. ‘Wie is die vrouw toch – dat is de vraag die het beeld blijft oproepen telkens als je ervoor staat’, merkt hij op. De werken van Roos Theuws, die centraal staan in de bijdrage van Ernst van Alphen, dwingen ons evenzeer om te blijven kijken, maar dan om een heel andere reden. Ze confronteren ons met de grenzen van de visuele ervaring: ‘Onze perceptie wordt […] een soort van sisyphusarbeid. Visuele ervaring kantelt in visuele ontbering.'

Steven Humblet grijpt de solotentoonstelling Lichten van Thomas Ruff in het S.M.A.K. aan om drie aspecten van het werk van de Düsseldorfse fotograaf te belichten: de omgang met het formaat, de afwezigheid van de auteur en de specifieke beeldeffecten, ofwel de ‘materialiteit’ van de fotografie. Erwin Jans spreekt met Jean Bernard Koeman over de belangrijkste thema’s in zijn beeldend werk – waaronder het verlangen naar literatuur, het verlangen naar architectuur en de omgang met de modernistische erfenis — en over de relatie tussen zijn beeldend oeuvre en zijn werk als scenograaf. Christophe Van Gerrewey bezocht een recente tentoonstelling van Anne Holtrop en Office Kersten Geers David Van Severen in de nieuwe Brusselse galerie MANIERA, en analyseert de eerste designontwerpen van beide architecten die daar te zien waren.

Het nummer besluit met een tekst van Steven Jacobs over de kunstdocumentaire Magritte ou la leçon de choses uit 1960 van Luc de Heusch. Jacobs besteedt aandacht aan het thema van ‘de kunstenaar aan het werk’ in de film en analyseert hoe de Heusch het magrittiaanse thema bij uitstek – de relatie tussen woorden, beelden en dingen – naar het filmmedium vertaalt.

ESSAYS

Op het laatste gezicht

Over Breitners De Singelbrug bij de Paleisstraat (1898)

Daniël Rovers

Traag kijken: beeldontleding door Roos Theuws

Bij een recente tentoonstelling in Galerie Slewe te Amsterdam [1]

Ernst van Alphen

Thomas Ruff, de alchemist

Steven Humblet

Ontwerp zonder ontwerp

Meubels van Office en Anne Holtrop, foto’s van Bas Princen

Christophe Van Gerrewey

ENGLISH SUMMARY


→ read more

Daniël Rovers – At last sight. On Breitner’s De Singelbrug bij de Paleisstraat (1898)

Rovers discusses one particular painting by the Dutch painter, George Hendrik Breitner (1857-1923) – De Singelbrug bij de Paleisstraat (1898), which is part of the collection of the Rijksmuseum, Amsterdam. He analyses the relationship between the characters in the painting, its social background and the political implications of certain decisions taken by Breitner, especially his decision to overpaint the central character, transforming her from a maid into a(n upper class) lady. He concludes by discussing the impossibility of choosing a fixed position from which to view the painting/the lady, relating the ‘hovering between proximity and distance’ provoked by Breitner’s picture to the ethics of the ‘flaneur’ (Baudelaire).

George Hendrik Breitner – Amsterdam – 19th century painting

 

Ernst van Alphen – Slow Attention: Roos Theuws dissecting the image. On a recent exhibition at Galerie Slewe, Amsterdam

This text analyses the work of video artist Roos Theuws, starting from a recent solo exhibition at Galerie Slewe, Amsterdam. Van Alphen demonstrates how Theuws, by dissecting and deconstructing images, confronts us with the mechanisms of our perception. Theuws challenges our visual experience in such a way that it becomes itself either a ‘state’ or a ‘process’ that we can experience or look at.

Roos Theuws – video art – contemporary art

 

Steven Humblet – Thomas Ruff, the alchemist

This essay reflects on the photographic work of German artist Thomas Ruff, starting from the exhibition Lichten [‘Lights’], currently being held at the contemporary art museum S.M.A.K. in Ghent. It focusses on three aspects of Ruff’s photography: his use of size, the way the artist/photographer ‘disappears’ in his work and his way of testing – like an alchemist – the material conditions of the photographic image.

Thomas Ruff (°1958) – contemporary art – photography

 

Erwin Jans – Jean Bernard Koeman’s mental architecture

This interview with Belgian visual artist and scenographer Jean Bernard Koeman focusses on his visual art. Among other matters discussed are the role of photography in his installations, Koeman’s ‘desire for architecture’ and his relation to the modernist heritage. The conversation concludes with some reflections on the relation between Koeman’s visual work and his work as a scenographer, and on ‘the political’ in art.

 Jean Bernard Koeman – contemporary art – scenography

 

Christophe Van Gerrewey – Design without design. Furniture by Office Kersten Geers David Van Severen and Anne Holtrop, photographs by Bas Princen

This short essay discusses the design objects by two architects – Anne Holtrop and Office Kersten Geers David Van Severen – recently shown at the newly founded space MANIERA, Brussels. Van Gerrewey analyses the strategies developed by these architect-designers to create meaningful design without recourse to the idea of the ‘designer of genius’.

Design – architecture – Anne Holtrop – Office Kersten Geers David Van Severen – Bas Princen

 

Steven Jacobs – René Magritte and Luc de Heusch: film and teaching by illustration

This essay focusses on one particular film on art made by Belgian film maker Luc de Heusch in 1960 on the work of René Magritte: Magritte ou la leçon de choses [‘Magritte or the object lesson’]. Jacobs discusses the notion of ‘artistic work’ in de Heusch’ film as well as the different ways de Heusch enters into the surreal logic of the artist, doubling and demonstrating Magritte’s reflections on the relation between words, images and things.

Luc De Heusch – René Magritte – Belgian surrealism

← back