nr179
januari-februari 2016

Traditie (3) / esthetische opvoeding

Tradities worden doorgegeven van generatie op generatie. Volgens Alain Badiou wijst een symptoom van ons hedendaagse onbehagen – door hem de 'groeiende verwarring van onze zonen' genoemd – er evenwel op dat 'de symbolische organisatie' van die overdracht spaak gelopen is. Badiou stelt vast dat de 'wet van de Vader' – die traditioneel de overgang van de adolescentie naar de volwassenheid regelde – vervangen is door de anonieme, 'asymbolische' en alles gelijkmakende 'wet van de markt', die zich overigens duidelijk manifesteert in de relatief recente ‘figuur’ van de jeugdbende. De enige volwassenwording die 'onze zonen' nog is toegestaan, bestaat erin zich als een 'verdienstelijk lichaam' [corps méritant] aan die markt te onderwerpen. Wie dit weigert, rest twee illegitieme initiatievormen: het 'persverse lichaam' (dat zichzelf van de volwassenwording afsluit) en het 'geofferde lichaam' (bij uitstek belichaamd door de terrorist). Op drastische en uiterst actuele wijze – denk aan de recente aanslagen in Parijs én de collectieve seksuele aanrandingen in Duitsland – ondergraaft Badiou onze illusie als zouden wij 'verdienstelijke' burgers niets met 'jongerenbendes' of 'terroristen' te maken hebben. Badiou stelt ook een alternatieve initiatievorm voor: 'Tegen het verdienstelijke lichaam dat kennis gebruikt om zijn carrière op te schroeven, kan het subject een echte vrije intellectuele uitvinding in stelling brengen, de belangeloze vreugde van wetenschap en kunst, de idee die zich weigert te onderwerpen aan het financiële universum van de techniek.'

Timmy De Laet stelt in zijn bijdrage over de verhouding tot de traditie in de hedendaagse dans vast dat de wijd verspreide mythe van een 'traditie zonder traditie' – die onder meer de 'Vlaamse golf' van de jaren tachtig omgaf – sinds de jaren negentig vervangen wordt door een toenemende aandacht voor traditie. Onder meer via drie voorstellingen van Jérôme Bel toont hij een verschuiving aan van een afstandelijk-ironische naar een lichamelijke relatie. Zou dit verlangen naar belichaming van de traditie een symptoom kunnen zijn van het onbehagen dat Badiou analyseert?

Hermann Pitz reflecteert over zijn 'iconoclastische' verhouding tot traditie (hij is geboren in 1956), zijn omgang met traditie in het kunstonderwijs (als docent aan de Akademie der Bildenden Künste München) en over de manier waarop jongere kunstenaars met tradities omgaan. Hoewel de band met de traditie losser wordt, is er van een afwijzende houding ten aanzien van het verleden bij jongere kunstenaars geen sprake meer, integendeel: de laptop- en internetgeneratie blijkt gek te zijn op analoge technieken. Christophe Van Gerrewey bespreekt de overzichtstentoonstelling 1887-2058 van de negen jaar jongere Dominique Gonzalez-Foerster (DGF) (°1965) in Centre Pompidou. Die blijkt bol te staan van verwijzingen naar Marcel Duchamp. Een bewijs van liefde voor de traditie? Die liefde blijkt paradoxaal te zijn: door Duchamps project voort te zetten bekent DGF zich immers tot de 'moderne traditie van de breuk met het traditionele kunstwerk'. Steyn Bergs gaat in gesprek met Riet Wijnen (°1988), die een bijzondere fascinatie koestert voor de 'constructie van de geschiedenis' en voor de vooroorlogse abstracte kunst. Wijnens verlangen om zich met deze traditie te identificeren gaat zelfs zover dat ze bij wijze van kunstwerk een historisch tijdschrift heeft heruitgebracht! Tot slot analyseert Fieke Konijn een (lucide) voorbeeld van de kunsthistorische trend om Landmark Exhibitions 'tot leven te wekken': Auf der Suche nach 0,10 – Die letzte futuristische Ausstellung der Malerei (Fondation Beyeler, Riehen/Basel, 2015-2016) over de mythische 0,10-tentoonstelling van de Russische avant-garde (Petrograd, 1915-1916).

 

ESSAYS

De erfenis van de toekomst

Over de dialectiek tussen vernieuwing en traditie in hedendaagse dans

Timmy De Laet

De grenzen van een kunstwerk

Dominique Gonzalez-Foerster (en Marcel Duchamp) in Centre Pompidou

Christophe Van Gerrewey

Het gesprek als methodiek

Gesprek met Riet Wijnen

Steyn Bergs

ENGLISH SUMMARY


→ read more

Alain Badiou - The Sons' Discontents in Contemporary Civilisation

This is a Dutch translation of an epilogue by French philosopher Alain Badiou, written for a collection of texts by Sigmund Freud entitled Anthropologie de la guerre [The Anthropology of War] (Paris, Fayard, 2010). Starting from Freud's texts on the historical transfer between generations –among which Civilisation and Its Discontents is the best known – Badiou analyses one symptom of our 'contemporary discontent': the 'growing confusion of our sons'. According to Badiou, contemporary society offers only one legitimate type of 'initiation' for (male) adolescents: le corps méritant, the deserving, or creditable body which is perfectly adapted to the market. 'Sons' who reject this possibility can only choose between two illegitimate alternatives: the 'perverse body' (the eternal adolescent who refuses to become a – mature – subject) and the 'sacrificed body' (i.e. the terrorist). Inspired by Arthur Rimbaud, however, Badiou suggests another type of initiation: a subject which counters the instrumentalization of knowledge that typifies the 'corps méritant' by opting for 'real free intellectual invention, the disinterested joy of science and art'.

Civilisation and Its Discontents – Sigmund Freud – youth culture

 

Timmy De Laet – The Heritage of the Future. On the Dialectics of Innovation and Tradition in Contemporary Dance

Although the notion of 'rupture with the past' and the myth of 'tradition without tradition' has long dominated the discourse and imagery of contemporary dance, during the last two decades the notion of tradition has become more and more important, both in Flanders and beyond. This observation is Timmy De Laet's starting point for a detailed discussion of the way choreographers have re-evaluated tradition in the last twenty years. De Laet discusses three performances by French choreographer Jérôme Bel in order to demonstrate the transformations which the status of tradition undergoes in his work and links these to shifts in philosophy and (critical discourse on) other art disciplines. He concludes that Bel's attitude towards tradition (and that of other dancers and artists) has changed from an ironic/postmodern stance to an intimate approach in which the past is 'embodied' in order to relive it.

Jérôme Bel – contemporary dance – postmodern dance – tradition

 

Hermann Pitz – Hidden Tradition in the Data Room

This text reflects on tradition and the transfer of knowledge in the context of the visual arts and art education since the seventies. The author first discusses his personal confrontation with tradition(s) as a young boy and art scholar, and the way his attitude towards it (them) developed. Pitz then discusses the transfer of knowledge and traditions within the art academy from his viewpoint as a teacher. He concludes with some reflections on the way the younger generation of artists deal with tradition.

Art education – contemporary art – tradition

 

Christophe Van Gerrewey – The Boundaries of the Art Work. Dominique Gonzalez-Foerster (and Marcel Duchamp) in Centre Pompidou, Paris

Van Gerrewey reviews a show by Dominique Gonzalez-Foerster (DGF) which is on view until 1st February in the Centre Pompidou, Paris. He discusses the ways DGF pursues and extends the strategies developed by Duchamp to enlarge and question our notions of works of art.

contemporary art – Marcel Duchamp – Dominique Gonzalez-Foerster – tradition

 

Steyn Bergs – Talking Art History. Conversation with Riet Wijnen

This interview with Dutch artist Riet Wijnen discusses her works since 2012, in which she addresses the modernist heritage of abstraction. It covers Wijnen's two main topics: the construction of 'art history' and the 'open' relation between form and language in abstract art.

abstract art – contemporary art – Riet Wijnen

 

Fieke Konijn – In search of 0,10, – The Last Futurist Exhibition of Painting (Petrograd, 1915-1916)

This is a review of an exhibition (Fondation Beyeler, Basel, 4th October 2015 – 10th January 2016) whose topic is the historic exhibition of Russian constructivist art 0,10 – The Last Futurist Exhibition of Painting held in the winter of 1915/1916 in Petrograd (now St. Petersburg). Konijn analyzes the canonization of the 0,10 exhibition as one of the most important exhibitions of the 20th Century and how Kazimir Malevich' Black Square – which was part of the show – acquired its mythical status. She discusses the art-historical research on 0,10 since 1994 and the (thorough) research for the Basel project presented in the catalogue.

exhibition history – modernist art – Russian Constructivism – Kazimir Malevich 

← back