NIEUWSBERICHTEN



ART'CONTEST 2016 gaat naar Olivia Hernaïz

Sinds 2005 wil ART'CONTEST het werk van 'aanstormend talent in de kunstwereld' promoten. Deelnemende kunstenaars wonen of verblijven in België en zijn jonger dan 35 jaar. De Brusselse Olivia Hernaïz ontving bij de recentste editie de eerste prijs (€ 9.000 en een tentoonstelling in het Museum van Elsene) voor een interieur waarin de logo's van politieke partijen uit een twintigtal landen en die van financiële instellingen verwerkt zijn tot decoratieve patronen. De tweede prijs (€ 6.000) ging naar Lydya Debeer, de derde prijs (€ 3.000) naar Tamara Van San. (artcontest.be)

Kunstbeurzen: Brussel en Rotterdam

Van 21 tot 29 januari vindt in Tour & Taxis in Brussel de 62ste Brussel Art Fair (BRAFA) plaats. De beurs laat zich voorstaan op haar eclectisch karakter. Meer dan 130 galleries uit zestien landen verkopen oude, moderne en hedendaagse kunst en design; het aanbod varieert van objecten uit de bronstijd, over precolumbiaanse kunst, middeleeuwse juwelen en munten, moderne schilderkunst tot eenentwintigste eeuwse fotografie. Het programma voorziet ook een aantal art talks, van evenzeer erg diverse inhoud. (brafa.art)

Van 9 tot 12 februari heeft de 18de editie van Art Rotterdam plaats in de Van Nellefabriek. De beurs legt de nadruk op recente kunst en biedt niet alleen plaats aan galeries, maar in de afdeling 'Intersections' ook specifiek aan non-profitinstellingen en kunstenaarsinitiatieven. Voor het eerst is er een sectie 'Open Air', en in de 'New Art Section' tonen jonge galeries solopresenteties van opkomende kunstenaars. Het programma omvat tevens een lezingen- en discussieprogramma. Bijna gelijktijdig met de beurs vindt ook de Art Rotterdam Week plaats, met museale tentoonstellingen, beurzen, open ateliers, performances en pop-up shows. (artrotterdam.com en artrotterdamweek.com)

Stedelijk Museum Schiedam ontvangt omvangrijke schenking

Het Stedelijk Museum Schiedam heeft een schenking van ruim vierhonderd werken van Han en Wouter Altena-Boswinkel ontvangen. Het verzamelaarsechtpaar schonk eerder al een groot aantal schilderijen, sculpturen en werken op papier. Met in totaal vijftienhonderd werken is het een van de omvangrijkste particuliere schenkingen aan een Nederlands museum van de afgelopen decennia. Het echtpaar verzamelt sinds 1972 werk van vooral Nederlandse kunstenaars, onder wie Bram Bogart, Ton Boelhouwer, JCJ Vanderheyden, Paul Damsté, Erik van Lieshout, Cees Andriessen en Luis Tomasello. Hun voorliefde voor onder andere formeel abstracte kunst sluit aan bij het verzamelbeleid van het museum. (stedelijkmuseumschiedam.nl)

Laurie Cluitmans ontvangt Prijs Jonge Kunstkritiek - essay

Op 16 december jl. werden de winnaars van de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek 2016 bekendgemaakt. De hoofdprijs Essay ging naar Laurie Cluitmans voor haar essay De mogelijkheid van de tuin, 'een lyrische reportage over de tuin van de overleden cineast Derek Jarman', zoals het  luidt in het juryrapport. Aan de prijs is onder meer een som van 2.500 euro verbonden en een jaar begeleiding door auteur Sven Lütticken. Andere laureaten in de categorie essay waren Sophia Zürcher, met een tekst over Marinus Boezem, en Nele Wynants, met een tekst over het fictieve Europamuseum van Thomas Bellinck. De hoofdprijs Recensie ging naar Brenda Tempelaar die in haar tekst het ontslag van Lorenzo Benedetti bij de Appel verweeft met werk van het kunstenaarsduo gerlach en koop. De Prijs voor de Jonge Kunstkritiek 2016 is een initiatief van Het Mondriaan Fonds, de Appel arts centre en Witte de With Center for Contemporary Art, in samenwerking met STUK, M HKA en Van Abbemuseum. (jongekunstkritiek.net)

Website abstract modernisme in België

De Vlaamse Kunstcollectie lanceert een nieuwe website rond abstract modernisme in België. De site, die een onlinemuseum wordt genoemd, brengt met achthonderd kunstwerken uit Vlaamse publieke collecties het verhaal van het abstract modernisme in België, van het begin van de twintigste eeuw tot het einde van de jaren zeventig. Verantwoordelijke voor de inhoud van de site is Sergio Servellón, directeur van het FelixArt Museum. Hij stelt onomwonden dat de abstracte kunst een van de belangrijkste ontwikkelingen is sinds de renaissance. De site biedt informatie over kunstenaars, tijdschriften, groeperingen, tentoonstellingen van het Belgisch modernisme. De tekst is beschikbaar in het Nederlands en het Engels, wat opmerkelijk kan genoemd worden voor een site over Belgische kunst.  (abstractmodernisme.vlaamsekunstcollectie.be)

Van Gogh Museum verwerft neo-impressionistisch schilderij Paul Signac

Onlangs kocht het Van Gogh Museum op een veiling in New York een werk van Van Goghs tijdgenoot Paul Signac (1863-1935): Ponton de la Félicité bij Asnières (Opus nr. 143) (1886). Signac verbeeldde de oevers van de Seine bij Asnières in de voor die tijd revolutionaire pointillistische techniek waarvan Georges Seurat de grondlegger was. Het Van Gogh Museum presenteert in de vaste opstelling het verhaal van het leven en werk van Vincent van Gogh. Om beter inzicht te geven in de ontwikkeling van Van Gogh toont het museum ook werken van invloedrijke tijdgenoten, evenals voorgangers en navolgers. Met Ponton de la Félicité bij Asnières (Opus nr. 143) kan het museum de artistieke invloed toelichten die Signac in de periode rond 1986 op Van Gogh had. Het werk brengt bovendien kenmerkende thema's ter sprake zoals de relatie stad–platteland en de industrialisatie. (vangoghmuseum.nl)

Werken aan de sociaal-economische positie van de kunstenaar, in Vlaanderen en Nederland.

Terwijl in Vlaanderen onlangs de resultaten van een onderzoek naar de sociaal-economische positie van de professionele kunstenaar werden voorgesteld, treedt in Nederland vanaf heden de richtlijn kunstenaarshonoraria in voegen. De richtlijn wordt geïntroduceerd door belanghebbende organisaties en verenigingen in de beeldende kunst, maar zal, waar van toepassing, ook gehanteerd worden door het Mondriaan Fonds bij de beoordeling van subsidieaanvragen. In het verlengde ervan zal het Fonds een experimenteerreglement introduceren dat voorziet in gedeeltelijke compensatie voor instellingen die de richtlijn toepassen. De richtlijn is bedoeld om tot een professionelere contractpraktijk te komen bij tentoonstellingen zonder verkoopdoel, en daarmee de inkomenspositie van beeldend kunstenaars te verbeteren. Directeur van het Fonds Birgit Donker stelt dat de richtlijn, en het feit dat veel betrokken partijen, van musea tot Platform BK, zich erachter scharen, een doorbraak is waarop al jaren op wordt gewacht. Meer concreet omvat de richtlijn een rekentabel en een checklist om het kunstenaarshonorarium te kunnen vaststellen afhankelijk van de situatie. De onlineapplicatie is te vinden via kunstenaarshonorarium.nl. Opmerkelijk daarbij is dat het Fonds compensatie voorziet vanaf een instelling vijftig procent van het vastgestelde kunstenaarshonorarium betaalt – wat voor een instelling meteen ook de goedkoopste optie is. De vraag stelt zich of de richtlijn daarmee dan geen aanmoediging is om kunstenaars maar voor de helft uit te betalen.

Ook in Vlaanderen heerst er sinds vele jaren ongenoegen over de hachelijke sociaal-economische situatie waarin vele kunstenaars zich bevinden, en wordt er al heel lang uitgekeken naar een ‘doorbraak’. In november werd door minister Sven Gatz een onderzoek naar de sociaal-economische positie van de professionele kunstenaar voorgesteld. Initiatiefnemers waren onder meer het Kunstenpunt, het Kunstenloket, het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) en het Overleg Kunstenorganisaties (oKo). De resultaten zijn gebaseerd op een online-enquête die door meer dan 2.700 kunstenaars werd beantwoord. Ze beantwoorden derhalve niet aan die van een representatieve steekproef en bovendien beperkte de vragen zich tot de activiteiten van de kunstenaar in 2014. Het onderzoek was erop gericht om inzicht te verwerven in de sociaal-economische positie van de kunstenaar als ‘flexwerker’ en om op basis van de resultaten na te gaan hoe die kan worden verbeterd. In totaal beantwoordden 716 professionele  beeldend kunstenaars de enquête. Daarvan ontving slechts een derde een vergoeding voor de creatie van eigen werk. 77% van de kunstenaars stelde in dat jaar tentoon, en slechts 30% daarvan kreeg daarvoor een vergoeding. 50% deed een creatie in opdracht waar in zeven van de tien gevallen een vergoeding tegenover stond. Met bijkomende activiteiten als verkoop en promotie van eigen werk houdt drie vierde van de kunstenaars zich bezig, meer dan de helft volgt de zakelijke kant ervan op. De derde bijkomende activiteit, door de helft van de kunstenaars uitgevoerd, is lesgeven (in privécontext, deeltijds of hoger kunstonderwijs). 41% van de kunstenaars heeft een betaalde job buiten de artistieke sector. Gemiddeld spenderen ze iets meer dan de helft van hun werktijd aan hun artistieke kernactiviteit. De helft van de kunstenaars met een zelfstandigenstatuut (hoofdberoep) verdient minder dan € 12.000 netto per jaar. In vergelijking met de andere groepen (regisseurs en scenaristen, muzikanten en componisten, schrijvers en illustratoren, acteurs en andere podiumkunstenaars) verdienen de beeldende kunstenaars het minst, en zijn ze (terecht) ook het minst tevreden met de vergoedingen die tegenover hun werk staan. Deze vaststelling is des te schrijnender omdat er ongetwijfeld in geen enkele andere kunstsector zoveel geld circuleert als in die van de beeldende kunst. Het onderzoek brengt in grote lijnen geen nieuwe feiten aan het licht, maar brengt wel de gekende problemen in cijfer en biedt een aantal interessante details. In het begeleidend discours zou overigens een uitschuiver als ‘Kunstenaars combineren diverse jobs en tonen zich ware ‘ondernemers’’ best vermeden worden. Eerder zou een dergelijke studie mogen beklemtonen dat er in het landschap idealiter ook plaats moet zijn voor kunstenaars zonder ondernemerstalent. Hopelijk kan dit onderzoek de beleidsmakers er hoe dan ook van overtuigen om eindelijk naar een ‘doorbraak’ toe te werken, al dan niet in de trant van de richtlijn kunstenaarshonoraria. (mondriaanfonds.nl en kunsten.be/dossiers/kunstenaarcentraal) (dm)

Europees Parlement pacht huis van Antoine Wiertz voor één euro

Het huis en de bijhorende tuin van de negentiende eeuwse romantische schilder Antoine Wiertz in de Brusselse Leopoldwijk worden de komende vijftig jaar door de Belgische staat verpacht aan het Europees Parlement voor het symbolische bedrag van één euro, onder de voorwaarde dat de pachter instaat voor de restauratie van het pand. Het gebouw werd door de Belgische overheid volledig verwaarloosd. Voor het aanpalende Wiertzmuseum zijn er geen gevolgen. De buurtvereniging Leopoldswijk-Association du Quartier Léopold (VLW-AQL) reageert verbolgen op de gesloten overeenkomst. Ze herinnert eraan dat Wiertz zijn schilderijen naliet aan de Belgische staat op voorwaarde dat zijn atelier gratis openbleef voor het publiek, en dat zijn huis jonge kunstenaars zou herbergen. Verder pleit ze ervoor om de tuin publiek toegankelijk te maken; in de wijk die zwaar lijdt onder de vastgoedspeculatie is kwaliteitsvolle openbare ruimte erg schaars. Als reactie lanceert de vereniging via change.org een petitie waarbij ze in één adem de Belgische regering vraagt om het museum beter te promoten en het toegankelijker te maken.

Let it keep secrets - Michael Gibbs | 1949 – 2009

Let it keep secrets presenteert tot 18 december een serie tentoonstellingen, lezingen en performances in Amsterdam rond het vroege werk van de kunstenaar, schrijver, dichter en uitgever Michael Gibbs (1949–2009). Michael Gibbs was een pionier op het gebied van visuele poëzie. In zijn werken op papier, installaties en performances onderhield hij een haat-liefdeverhouding met taal. Tijdens performances zocht hij alle denkbare grenzen van taal op, bijvoorbeeld door het alfabet te verbranden of door woorden uit te snijden en ze op te eten. De werken op papier tonen zijn obsessieve relatie met taal door middel van cut-ups, typewriter art, mail art en stamp art. Vanaf 1974 woonde en werkte hij in Amsterdam en raakte hij nauw betrokken bij De Appel. Met zijn onafhankelijke publicaties Kontexts en Artzien heeft hij de avant-garde van de jaren 70 en 80 in Amsterdam een podium verschaft om werk te publiceren en nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Hij stimuleerde vanuit Amsterdam de internationale kunstscene en documenteerde deze vanuit een ‘no-budget underground culture’. Hij publiceerde werk van Marina Abramović, Sigurdur en Kristjan Gudmundsson, Ulises Carrión, Raúl Marroquin, Reindeer Werk, Lawrence Weiner, Henri Chopin, Jackson Mac Low en vele anderen. De manifestatie Let it keep secrets vindt plaats op meerdere locaties: het Stedelijk Museum, De Appel, de Rietveld Academie, Soledad Senlle Art Foundation, Boekiewoekie, OBA centraal. Meer info michaelgibbs.nl.

Stadstriënnale Hasselt/Genk

Van 1 oktober tot 8 januari loopt in Hasselt en Genk de vierde editie van het multidisciplinaire kunstenfestival Stadstriënnale Hasselt/Genk, dat aandacht schenkt aan kunst, mode en design. Er wordt een reeks projecten gepresenteerd onder het overkoepelende thema Trademarks. Trademarks of beeldmerken bepalen ongemerkt het landschap van ons dagelijkse leven. Alles wat je vandaag hoort, ziet, proeft, ruikt of voelt, is ‘getrademarked’ met logo’s en verhalen, aldus de aankondiging. Vanuit die vaststelling wil het evenement de positie van de kunsten in een economie die bepaald wordt door 'beeldmerken' kritisch bevragen. Tentoonstellingen, participatieve projecten en interventies zullen ingaan op vragen omtrent originaliteit en eigenheid van een merk, de waarde van origineel en namaak, de invloed van beeldende kunstenaars op de marketing en beeldvorming in de muziekindustrie, de identiteit van stadswijken, en de wijze waarop mensen (kunstenaars) zichzelf in beeld brengen. Meer info via stadstriennale.be.