Marc Goethals

DE WITTE RAAF

Editie 159 september-oktober 2012

print Print

Hou deze tekst mee gratis beschikbaar.
Stort uw bijdrage.


Of neem een (steun)abonnement.

Nieuwe publicaties

Inge Braeckman. Incantaties 1. Gent: PoëzieCentrum, 2011. 48 blz. ISBN 978-90-5655-144-5

Van alle soorten boeken is de poëziebundel wellicht het meest geschikt om de subtiliteiten van typografie en vormgeving tot uiting te laten komen. Dat moet de Gentse dichteres Inge Braeckman ook gedacht hebben toen ze de kunstenaar Jan Vercruysse vroeg om haar recente bundel te ontwerpen. Jan Vercruysse is berucht voor de compromisloze en strenge aanpak van zijn catalogi, edities en kunstenaarsboeken. Een poëziebundel hoeft niet per se een losse aaneenschakeling te zijn van gedichten, verpakt in pocketformaat met een cover bedacht door de managementafdeling van een uitgeverij. Jan Vercruysse koos voor een groot formaat, dat alle plaats biedt om te tonen hoe een uitgekiende typografie bijdraagt aan het kijk- en leesplezier van de poëzieliefhebber. Rust en concentratie zijn hier het resultaat van een gecontroleerde behandeling van wit en tekst. De nadrukkelijke, maar sobere onderverdeling van de gedichten levert, zonder gebruik te maken van paginanummers, toch een overzichtelijk geheel op. En dat verheldert de doordachte poëzie van Inge Braeckman. Het is alsof de gedichten in het licht staan. Deze symbiose krijgt men niet zo vaak te zien in poëzieland Vlaanderen.

 

Denmark. tegenArchieven 1972 – 2012. Antwerpen: Guy & Linda Pieters Editions / Pandora Publishers n.v. 2012. 510 blz. ISBN 978-90-5325-341-0

Van de Antwerpse kunstenaar Denmark (een pseudoniem afgeleid van het joviale ‘den Mark’) verscheen recent een kloeke monografie. Zoals vele kunstenaars in de jaren 60 en 70 vertrok zijn artistieke loopbaan van een statement. Verontwaardigd over de onophoudelijke en onoverzichtelijke stroom informatie in de gedrukte media, besloot Denmark eind jaren 70 om de dragers van die informatie (kranten, boeken, tijdschriften, dossiers…) zo te bewerken dat de inhoud niet meer te consulteren viel. Meestal vertrekt Denmark vanuit gestapelde pakketten, die hij kan versnijden, persen, kleven, plooien, vastschroeven, verpulveren, invriezen enzovoort. Het resultaat zijn objecten, sculpturen of installaties. Anders gezegd: Denmark gebruikt gedrukte media als materiaal en sculptuur als medium. Soms groeien deze werken uit tot monumentale, minimalistische blokken of bundelingen die opgesteld staan op de vloer of in unieke bibliotheekkasten of archiefrekken. In deze nieuwe monografie, vormgegeven in een no-nonsensestijl, is te zien hoe Denmark bijna vier decennia lang trouw bleef aan deze werkwijze. Het boek, gebonden in grof linnen, opent met het motto: multum, non multa (kwaliteit, geen kwantiteit). Na een situerende tekst van Johan Pas volgen de afbeeldingen, chronologisch verdeeld in categorieën: horizontaal versneden boeken, verticaal versneden boeken, horizontaal versneden kranten, horizontaal versneden boeken of magazines aangebracht op planken, archieven geperst tussen lijmschroeven, vouwwerk, tijdelijke installaties en zo meer. De formele varianten zijn legio. Het ontoegankelijk maken van de inhoud en het formalistisch benaderen van de dragers leveren dikwijls gesloten, doodse objecten op, maar soms is het resultaat ook speels of humoristisch. En toespelingen op ecologie of de kunstmarkt trekken het monomane oeuvre nog meer open.

 

Catherine Morris / Vincent Bonin, red. Materializing Six Years. Lucy R. Lippard and the Emergence of Conceptual Art. London / New York: The MIT Press / Brooklyn Museum, 2012. 275 blz. ISBN 978-0-262-01816-6

In 1973 verscheen het boek Six Years: The dematerialisation of the art object from 1966 to 1972 van Lucy Lippard. Het unieke van deze publicatie is dat de auteur niet zozeer een studie maakt van haar onderwerp, maar een chronologische lijst verstrekt van artistieke gebeurtenissen aan de hand van een bibliografie, gedocumenteerd met foto’s, interview- en tekstfragmenten, statements, kunstwerken, film- en videostills en zo meer. Zodoende ziet de lezer als het ware de conceptuele kunst uit de pagina’s van het boek oprijzen. Van 14 september 2012 tot 3 februari 2013 is in het Brooklyn Museum in New York een tentoonstelling te zien waarin gepoogd wordt de informatie uit dit boek in een fysieke en ruimtelijke presentatie om te zetten. Hierbij is vooral gebruik gemaakt van het archief van Lucy Lippard, die destijds nauwe contacten had met veel conceptuele kunstenaars. In de publicatie bij de tentoonstelling worden veel oorspronkelijke, vroege werken en documenten gereproduceerd. Het boek getuigt van de compromisloze houding die de vroege conceptuele kunst aanvankelijk kenmerkte en bevat historisch verhelderende teksten van Catherine Morris, Vincent Bonin en Julia Bryan-Wilson. De auteurs onderzoeken de veranderende verhouding tussen de curator, kunstcriticus en kunstenaar, en nemen de politieke dimensie van de conceptuele beweging onder de loep. Het belangrijkste is evenwel dat voor het eerst de rol van Lucy R. Lippard zélf belicht wordt. Het boek toont aan dat zij een enorme katalyserende rol heeft gespeeld in de ontstaansgeschiedenis en verspreiding van de conceptuele kunst.

 

Dennis Tyfus. Mss Meesterd. Antwerpen: Ultra Eczema, 2012.

De Antwerpenaar Dennis Tyfus is een artistieke duizendpoot. Hij is bekend als de man achter het experimentele muzieklabel Ultra Eczema, maar duikt als kunstenaar met een do it yourself-attitude ook steeds meer in het reguliere kunstcircuit op. Het werk van Dennis Tyfus is beïnvloed door de snelle, reproduceerbare en efemere kunst van de mail-artbeweging uit de jaren 70, maar ook door de vormgeving van de punk uit diezelfde periode – twee artistieke genres die graag hun middelvinger opstaken naar het establishment. Dennis Tyfus is niet nostalgisch, maar de middelvinger is er nog wel. In de loop der jaren heeft hij een netwerk uitgebouwd van gelijkgestemden (jawel, net zoals de mail-artkunstenaars) waarop hij kan rekenen om zijn vele artistieke projecten te realiseren en distribueren. Onlangs besloot hij om een maandelijkse periodiek uit te geven onder de ironische titel Mss Meesterd. De eerste aflevering verscheen in april 2012. Buiten de titel en een kort colofon bevat het nummer geen tekst. Er is geen inleidend statement opgenomen dat de intenties van Dennis Tyfus verduidelijkt. Elke aflevering is van begin tot einde gevuld met beeldmateriaal: tekeningen, montages, collages, foto’s… Soms zijn werken opgenomen van vrienden. Wat dit project nog boeiender maakt, is dat Tyfus duchtig varieert met papiersoorten, kleuren (sommige afleveringen zijn monochroom) en druktechnieken. Zo bestaat de derde aflevering uit een fotografische portrettencyclus, gezeefdrukt door de Antwerpse kunstenaar Gerard Herman. Jef Cuypers staat telkens in voor de lay-out. Het formaat en het aantal pagina’s (20) blijft hetzelfde. Het project kan gevolgd worden op ultraeczema.com.