nr189
september-oktober 2017

Twee tentoonstellingen – Dioramas (Palais de Tokyo, Parijs) en Diapositive. Histoire de la photographie projetée (Musée d’Élysée, Lausanne) – nodigen Christophe Van Gerrewey uit tot een beschouwing over oude en nieuwe, gedateerde en actuele media. Van Gerrewey citeert Franz Kafka, die na zijn bezoek aan het Kaiserpanorama opmerkt dat de beelden van het panorama levendiger zijn dan de bewegende beelden in de bioscoop 'omdat zij aan de blik de rust van de werkelijkheid laten'. Die 'rust van de werkelijkheid' krijgt vandaag geen kans meer, stelt Van Gerrewey vast na het ondergaan van het 'gewelddadig spervuur aan visuele en auditieve prikkels' dat Christopher Nolans nieuwe film Dunkirk op hem afvuurde. In zijn drang om de echte oorlogservaring op te roepen, schiet Nolan zijn doel (letterlijk) voorbij: 'Mimesis […] moet vormelijk worden gesuggereerd eerder dan machistisch opgedrongen.'

In een aantal bijdragen staat (de werking van) het museum centraal. Fieke Konijn bespreekt De Collectie als Tijdmachine, de nieuwe presentatie van de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) samengesteld door Carel Blotkamp. Blotkamp grijpt terug naar de traditie van de chronologische ordening, maar ontdoet ze van haar voorspelbaarheid door ze open te breken en op de spits te drijven. Het blijkt een schot in de roos. Zo'n kritische herwaardering van het chronologische model valt ook elders te bespeuren, stelt Konijn tevreden vast: 'Het in diskrediet brengen van chronologie is duidelijk een gepasseerd station.' Het M HKA (Antwerpen) beschikt sinds kort over een 'permanente collectietentoonstelling', een 'inkomhal en bibliotheek met leeszaal' en een 'basisinfrastructuur voor het Centrum Kunstarchieven Vlaanderen'. Volgens Dirk Pültau heeft het M HKA ervoor gekozen niet langer een museum, maar een simulacrum van een museum te zijn.

Caroline Roodenburg bezocht de expo Walther Vanbeselaere, Verzamelaar voor de staat 1948-1973 (Museum Dhondt-Dhaenens, Deurle) over het aankoopbeleid van Walther Vanbeselaere voor het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen en zijn rol in de collectievorming van het MDD. Een al te grote nadruk op het 'Vlaamse' karakter van Vanbeselaeres beleid, en veeleer misplaatste interventies van hedendaagse kunstenaars, luidt haar oordeel. In Kasteel Ruurlo is een nieuw monografisch museum gewijd aan Carel Willink opengegaan, met werken uit de collectie van miljardair Hans Melchers. Voor Daniël Rovers een aanleiding om de geraffineerde tactiliteit van Willinks schilderkunst te verkennen en de conservatieve politieke grondhouding van de kunstenaar tegen het licht te houden. Wat blijkt? Willinks wereldbeeld vertoont frappante overeenkomsten met dat van Melchers: 'Als mecenas is Hans Melchers de juiste man voor Willink', besluit Rovers.

Fatalisme alom in Skulptur Projekte 2017 (Münster), de vijfde editie van de tienjaarlijkse manifestatie rond kunst in de openbare ruimte. 'Zelfs de wens om met de kunst de openbare ruimte van Münster te veroveren […] lijkt opgegeven', verzucht Jeroen Boomgaard. Slechts een handvol werken biedt (schroomvallig) weerwerk – als 'kleine lichtpuntjes in het schemerduister van de moedeloosheid'. Lieske Tibbe nam de tentoonstelling Rumoer in de stad (Gemeentemuseum Den Haag) over de schilders van Tachtig onder de loep. Haar conclusie: het stadsthema wordt beter uitgediept dan in vorige tentoonstellingen over deze kunstenaars, maar er worden te veel uiteenlopende fenomenen — van impressionistisch schilderen tot arts-en-craftsmeubilair — op één hoop gegooid.

Koen Brams interviewde kunstenaar Wybrand Ganzevoort (°1930) – een van de stichters van de legendarische Antwerpse groep G 58 (1958-1962) – over zijn jeugd en (kunst)opleiding, zijn betrokkenheid bij G 58 en zijn vroege carrière tot 1964. Naar aanleiding van het afsluiten van de elfdelige boekenreeks Kunstkritiek in Nederland 1885-2015 reflecteert Bart Verschaffel over de teloorgang van de (traditionele) kunstkritiek.

ESSAYS

De rust van de werkelijkheid

Diorama’s en dia’s

Christophe Van Gerrewey

Het museum als etalage

Dirk Pültau

Overbelichting van de Vlaamse kunst

De tentoonstelling Walther Vanbeselaere, Verzamelaar voor de staat 1948-1973 in Museum Dhondt-Dhaenens te Deurle

Caroline Roodenburg

Avondland

Carel Willink in Ruurlo

Daniël Rovers

Openbare ruimte als idee en als desillusie

Wankel evenwicht in Münster

Jeroen Boomgaard

Tweelingen

Een gesprek met Wybrand Ganzevoort over leven en werk (tot om en bij 1964)

Koen Brams

BESPREKINGEN


beeldende kunst


Michael E. Smith

Louis De Mey

David Hockney, Centre Pompidou

Christophe Van Gerrewey

Wim Delvoye, Musée Tinguely

Christophe Van Gerrewey

architectuur


ENGLISH SUMMARY


→ read more

Christophe Van Gerrewey – The quietness of reality. Dioramas and dias

This essay seizes upon two recent exhibitions – Dioramas in the Palais de Tokyo (Paris) and Diapositive. Histoire de la photographie projetée in Musée d’Élysée (Lausanne) — to explore and reflect on old media such as dioramas and slides and their use in the context of recent and contemporary art. Van Gerrewey moves on to a consideration of Christopher Nolan's recent film Dunkirk, which was filmed with IMAX cameras. He confronts its 'barrage of visual and aural stimuli' with a comment made by Franz Kafka in his diary after visiting the Kaiserpanorama that the quietness of the panorama image was more vivacious than moving images in film. Van Gerrewey concludes that multimedial 'novelties' leave less and less to the imagination and that 'mimesis' must be suggested in a subtle way rather than forced upon the viewer.

Diorama – transparency – Walter Benjamin – Christopher Nolan 

 

Fieke Konijn – The Collection as Time Machine. A plea for chronology in museum presentations

Konijn's text focusses on The Collection as Time Machine, a new display of the collection of Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) composed by Carel Blotkamp. Konijn analyses the subtlety of Blotkamp's chronological approach – on the one hand stressing chronology in an extreme way, on the other hand intertwining different 'timelines' – and concludes that the time when chronological presentations of museum collections were viewed with suspicion has passed.

Carel Blotkamp – Museum Boijmans Van Beuningen – Museology

 

Dirk Pültau — The Museum as Shop-window

This article discusses the reorganisation of the Museum of Contemporary Art of Antwerp (M HKA), which includes a new entrance hall and archive space and – for the first time in this museum – a permanent collection presentation. The author concludes that this renewal is no more than window dressing.

M HKA – Museology

 

Caroline Roodenburg – Overexposure of Flemish Art. The exhibition Walther Vanbeselaere, Collector for the State 1948-1973 in Museum Dhondt-Dhaenens, Deurle

Roodenburg discusses the exhibition Walther Vanbeselaere, Collector for the State 1948-1973 held in Museum Dhondt-Dhaenens, Deurle (Belgium), which focusses on the acquisition policy pursued by Walther Vanbeselaere (1908-1988) as director of the Royal Museum of Fine Arts Antwerp and his role in the composition of the collection of the Museum Dhondt-Dhaenens. She criticizes the overexposure of Flemish Art in the show and identifies inappropriate interventions by contemporary artists. 

Flemish Art – Modern Art – Walther Vanbeselaere

 

Daniël Rovers – Carel Willink in Ruurlo

This essay discusses the work, artistic attitude and cultural pessimism of Dutch artist Carel Willink (1900-1983). It takes a close look at a new monographic museum devoted to Willink’s work, consisting of works from the collection of Dutch businessman Hans Melchers, which recently opened in Ruurlo (The Netherlands).

Hans Melchers – Carel Willink (1900-1983)

 

Jeroen Boomgaard – Unsteady Balance in Münster. Public Space as Idea and Disillusion

This is a review of the fifth edition of Skulptur Projekte Münster, an exhibition of art in public space organised every ten years (since 1977) in Münster, Germany. Boomgaard distinguishes between two rough groups of works: fatalistic works that seem to confirm and accept the loss of public space through privatization; and those contributions that modestly suggest a possible alternative in creating places where sharing space still seems possible.

Art in Public Space – Site-specific Art – Skulptur Projekte 2017, Münster

 

Lieske Tibbe – Tumult in the City: the 'Tachtigers' and modern life

This essay discusses the show Tumult in the City. Dutch Artists of the 1880s, which is currently running at the Gemeentemuseum Den Haag. Tibbe criticizes the show for its lack of clarity with regard to the specific intentions and agendas of these painters of the '1880's generation' and for mixing too many different phenomena of the period (impressionist painting, symbolist literature, arts and crafts furniture…) as if these were based on the same artistic foundations.

Dutch Art – 19th Century Art – 'Tachtigers'

 

Koen Brams – Twins. A conversation with Wybrand Ganzevoort on his life and work (until about 1964)

This extensive in-depth interview with Belgian artist Wybrand Ganzevoort (°1930) treats his life and work up to around 1964. Discussed are Ganzevoort's youth, his (art) education, his artistic environment and his early years as an artist. Special attention is given to his role in 'Group 58' (G 58), founded in Antwerp in 1958 with Ganzevoort as one of the founding members, and his part in the exhibitions organised by this important group.

Belgian art – group G 58 (Antwerp, 1958-1962) – postwar art – Wybrand Ganzevoort

 

Bart Verschaffel – What now? After 130 years of art criticism (in the Netherlands)

This text is based on a lecture given by Verschaffel on the occasion of a symposium entitled The Changing Language of Art Criticism: Past, Present and Future (Amsterdam). Verschaffel argues that the status and mediating role of the art critic is becoming more and more uncertain as a consequence of developments in the arts ('anything can be an art work'), the increasing abundance and free availability of images, and the decline of 'reflexivity' in our approach to art.

Art Criticism

← back