nr190
november - december 2017

Dit nummer kwam tot stand in samenwerking met Rudi Laermans.  


Evenementialisering

De laatste decennia verschijnen er steeds meer kunst(en)festivals, en parallel ermee lijkt de programmatie van 'gewone' kunstinstellingen almaar meer naar die van kunstenfestivals te neigen, doordat ze andere kunsten in huis halen of allerlei events organiseren. In dit nummer gaan we na in hoeverre de indruk van een wild om zich heen grijpende evenementialisering terecht is, waar ze mogelijk wordt door veroorzaakt, of waar ze een symptoom van vormt.

In een panelgesprek gemodereerd door Rudi Laermans en Dirk Pültau discussiëren Pieter De Buysser, Charlotte De Somviele, Guy Gypens, Liv Laveyne en Karel Vanhaesebrouck over festivalisering en evenementialisering vertrekkend vanuit de podiumkunsten. Is de populariteit van festivals inhoudelijk gemotiveerd of zit er (ook) een publieksstrategie achter? Henk Roose belicht verder de publiekszijde van het verhaal via een analyse van het fenomeen van de culturele omnivoor: een nieuw type hogeropgeleide consument die zich niet meer beperkt tot de traditionele kunsten, maar een breed spectrum aan 'hoge' en 'lage' cultuuruitingen consumeert. Net als snobs koesteren  omnivoren een superioriteitsgevoel, al heeft dat nu een moreel randje gekregen: '[…] door hun omnivore smaak getuigen zij van meer openheid en tolerantie'.

Een specifiek deelfenomeen in de trend richting evenementialisering is de belangstelling die beeldendekunstinstellingen de laatste jaren voor ‘performance’ of ‘live art’ aan de dag leggen. Welk ‘institutioneel verlangen' gaat hier achter schuil, vraagt Pieter T'Jonck zich af? Op zoek naar antwoorden houdt hij teksten en uitspraken van Dorothea von Hantelmann en Chris Dercon tegen het licht, en gaat hij in gesprek met twee curatoren van performancefestivals, Eva Wittocx (Playground) en Katleen Van Langendonck (Performatik).

Koen Brams bespreekt het boek Een STUK geschiedenis 1977-2015 van Marleen Brock over het Leuvense kunstencentrum STUK, dat uit een kunstenfestival ontstond. Door de misplaatste thematische aanpak van Brock krijg je geen zicht op de complexe geschiedenis van STUK, stelt Brams vast. Eric Bracke blikt terug op de machtswissel tijdens de jaren 2001-2002 in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel, waarbij Paul Dujardin het roer overnam, het PSK tot BOZAR omdoopte en Piet Coessens (directeur van de Vereniging voor Tentoonstellingen van het PSK) de laan uitstuurde. In gesprekken met beide hoofdrolspelers stelt Bracke onder meer de vraag of het klopt ‘dat BOZAR via multidisciplinaire festivals en evenementen het adagium van het modale culturele centrum volgt, namelijk programmeer heel breed zodat ieder wel ergens zijn gading vindt'. Het zal niet verbazen dat beide geïnterviewden hierover van mening verschillen.

Volgens Michiel Vandevelde zijn festivalisering en evenementialisering danig verweven met onze eenentwintigste-eeuwse bestaansconditie en heeft het daarom geen zin om ze te bevechten. Hij pleit voor werk – zoals dat van Hanne Lippard, Elahpeca of Mårten Spångberg – dat de evenementialisering omarmt, maar door die 'overidentificatie' tegelijk een 'nieuwe manier van uitwisseling mogelijk maakt'. Sébastien Hendrickx sprak met Marnix Rummens over de alternatieve festivalwerking van de multidisciplinaire kunstenwerkplaats workspacebrussels. Die onderscheidt zich onder meer door haar nomadische karakter: 'Diversiteit moet zich ook weerspiegelen in de formats van het werk dat we presenteren en in de aanpassing van de structuren errond.'

Ten slotte trok Daniël Rovers naar Documenta 14 in Kassel, om er niet enkel naar de getoonde kunst, maar vooral ook naar de toeschouwers te kijken. 'Hoe zien ze eruit', vraagt hij zich af; en 'kijken we vandaag anders naar een kunstwerk dan tien, twintig, zestig jaar geleden?'

ESSAYS

Festivalitis in de podiumkunsten (en elders)

Een panelgesprek met Pieter De Buysser, Charlotte De Somviele, Guy Gypens, Liv Laveyne en Karel Vanhaesebrouck, gemodereerd door Rudi Laermans en Dirk Pültau

Rudi Laermans, Dirk Pültau

't stuc stuk

Een bespreking van het boek STUK, een geschiedenis 1977-2015

Koen Brams

Van Paleis voor Schone Kunsten naar BOZAR

Piet Coessens en Paul Dujardin over het scharniermoment 2001-2002

Eric Bracke

Onder en boven de radar

Marnix Rummens over de festivals van workspacebrussels

Sébastien Hendrickx

ENGLISH SUMMARY


→ read more

'Festival fever' in the performing arts (and elsewhere). A panel discussion with Pieter De Buysser, Charlotte De Somviele, Guy Gypens, Liv Laveyne and Karel Vanhaesebrouck, moderated by Rudi Laermans & Dirk Pültau

 In recent times the number of arts festivals seems to have increased spectacularly, in the arts in general and in the performing arts in particular. This observation is the starting point for a panel discussion between five people active in the field of the performing arts in Flanders, Belgium. Why are festivals so popular? Why are they so often connected with a discourse on 'political commitment'? What are the advantages of this tendency towards 'festivalization' and what are its disadvantages?

 

arts festivals – performing arts

 

Henk Roose — The relation between culture and politics: a quarter century of research on 'cultural omnivores'

This text discusses a type of cultural consumer commonly called the 'cultural omnivore', a concept introduced by American sociologist Richard Peterson in the early nineties. The term refers to a particular cultural appreciation profile emerging in the late 20th century, characterized by an increased breadth of cultural taste and a willingness to cross established hierarchical cultural genre boundaries. By way of introduction Roose first discusses two older sociological paradigms of cultural consumers, the first based on the opposition between elite and mass culture (e.g. Frankfurter Schule, American mass society theorists), the second based on an empirical approach of cultural preferences, as exemplified by the French sociologist Pierre Bourdieu. Roose then discusses Peterson's findings and theory on 'cultural omnivorousness' and subsequently considers more recent literature that elaborates on his insights.

 

Pieter T'Jonck – Why is 'live art' so popular?

During the last ten years, museums and art institutions have shown a growing interest in 'performance' or 'live arts', in different forms: re-enactments of historical performances, documentary exhibitions on performance, commissions of 'live works' and so on. Not only visual artists with a performative practice (like Vito Acconci), but also choreographers and dancers are presenting work in a museum context. Why do art institutions program such kind of work? What 'institutional desire' is at stake here? This question is the connecting thread in T'Jonck's essay, in which he makes use of texts and reflections by Dorothea von Hantelmann and Chris Dercon. Next to this text two interviews by T'Jonck are published, one with Eva Wittocx and one with Katleen Van Langendonck, curators of the performance festivals Playground (Louvain) and Performatik (Brussels) respectively.

'live art' – museum policy – performance

 

Eric Bracke – From Palace of Fine Arts to BOZAR. Piet Coessens and Paul Dujardin on the pivotal moment of the years 2001-2002

Piet Coessens was director of the 'Vereniging voor Tentoonstellingen' [Association for Exhibitions] of the Palais des Beaux-Arts (Brussels) from 1992 to 2002. In 2002 he was dismissed by the new director of the PBA, Paul Dujardin (2001-). In this contribution, Bracke reports on the reminiscences of both Coessens and Dujardin upon this turbulent transition period and on the artistic policies they developed in the Palais des Beaux-Arts.

Art institutes – Palais des Beaux-Arts, Brussels

 

Koen Brams – 't stuc stuk. A review of the book STUK, een geschiedenis 1977-2015

This is a review of Marleen Brock's book STUK, een geschiedenis 1977-2015 [STUK, a history 1977-2015] on the history of the art institute STUK, based in Louvain. Brams criticizes the book for its thematic approach, which fails to do justice to the complexity of the history of STUK and the multiple relations it maintained with the student movement, the university and fellow institutes in the cultural field. He also denounces the author for a lack of scholarly independence – the book was commissioned by the current director of STUK Steven Vandervelden, whose policy it praises extensively.

 

history of art institutes – stuc/STUK, Louvain

 

Michiel Vandevelde – The possibilities of a 'dissolving' arts field

In this text Vandervelde reflects on the possibilities of art practices in a postdisciplinary context characterized by 'festivalisation' and a growing experience economy. He stands up for initiatives that create 'spaces in between' and point to possibilities for reconceptualising our relation to this 21st century condition.

art festivals – interdisciplinarity – postdisciplinarity

 

Sébastien Hendrickx — Under and above the radar. Marnix Rummens on the festivals organized by workspacebrussels

Marnix Rummens is the former co-ordinator of workspacebrussels, a space for artistic development. In this interview Sébastien Hendrickx talks with Rummens about the festival activities of workspacebrussels and Rummens' recent dismissal.

 

interdisciplinarity – performance – workspacebrussels (Brussels)

 

Daniël Rovers – Notes on looking at looking at art (during Documenta 14)

This essay starts from the observation of visitors to the exhibition Documenta 14 to reflect on the activity of viewing art exhibits in the recent past and today.

 

Documenta 14 – observer – reception history

← back