NIEUWSBERICHTEN



Nederlands designerfgoed bedreigd

In november vorig jaar richtten een aantal Nederlandse designinstellingen een gezamenlijk schrijven aan de Minister en leden van de Tweede Kamer om dringend aandacht te vragen voor de nijpende problematiek rond het erfgoed van design en de archieven in het bijzonder. Het ontbreekt Nederland volgens de instellingen aan een nationaal of anderszins centraal georganiseerd archief waarin het bronnenmateriaal van Nederlandse vormgeving een plek heeft en kan worden geraadpleegd. Verspreid over het land zijn er musea, ontwerpstudio’s, scholen, instellingen, bedrijven en particulieren die allemaal hun eigen stukjes van de puzzel beheren. Maar intussen gaat er ook veel verloren: objecten en - veel belangrijker nog - kennis. Hiermee dreigt het Dutch Design een discipline zonder wortels en bronnen te worden volgens de auteurs. De problematiek van het ontbreken van een centraal archief voor design en digitale cultuur vormde aanleiding voor Het Nieuwe Instituut in Rotterdam om tot en met 10 maart de tijdelijke gedaante aan te nemen van een designarchief. In een installatie die een ‘open’ archiefgebouw verbeeldt, zijn objecten en archiefmateriaal te zien van onder meer Droog, Artifort, Kho Liang Ie, Cubic3 Design, V2_ en Hella Jongerius. (bno.nl en hetnieuweinstituut.nl)

Hernieuwd AfricaMuseum Tervuren toont hedendaagse kunst

Op 8 december werd het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren na vijf jaar sluiting heropend. De grote vernieuwingsoperatie omhelsde naast een grondige renovatie, modernisering en een uitbreiding, ook een geheel nieuwe invulling van de publieke tentoonstellingsruimte die de dekolonisatie van het museum moet belichamen. Of en in welke mate dat geslaagd is, is intussen onderwerp geworden van een soms heftig publiek debat. Onder meer het feit dat het museum nog steeds vol staat met objecten die in de koloniale periode buit werden gemaakt op de lokale bevolking strookt voor velen niet met het idee van een gedekoloniseerd museum. Ontegensprekelijk vertelt het vernieuwde museum een veel genuanceerder verhaal, maar dat kon ook moeilijk anders, want in zijn oude vorm paste het eerder nog bij de koloniale periode. Voor de renovatie en uitbreiding van het museumgebouw dat dateert van 1910 tekende de multidisciplinaire tijdelijke vereniging Beel-Origin-Kortekaas-Desvigne-Arup-RCR-Daidalos-B-B. Hoe paradoxaal ook, het gebouw is in zijn volle glorie hersteld. Volgens Stéphane Beel gaan 'de restauratie en de nieuwe toevoegingen de dialoog aan met het verleden zonder de confrontatie uit de weg te gaan'. De vernieuwing zorgde er in elk geval dat de publiek toegankelijke oppervlakte werd opgetrokken van zesduizend naar elfduizend vierkante meter. Niet enkel de architectuur moet de dekolonisatie van het museum mee ondersteunen, ook de beeldende kunst werd ingezet. De beschermde standbeelden in de oude inkomhal mochten van Monumentenzorg niet weg. De geklede Europese figuren dragen opschriften als 'België schenkt Congo de beschaving'. Elders in de hal staan beelden van naakte Afrikanen met titels als 'de krijger'. Na een open oproep werd de Congolese kunstenaar Aimé Mpane geselecteerd om een hedendaags antwoord te bieden op de koloniale propaganda. Mpane maakte een monumentaal houten beeld van een Afrikaans gezicht in profiel op een bronzen voetstuk. De kunstenaar wilde naar eigen zeggen de misdaden uit het koloniale verleden achter zich laten – weliswaar zonder ze te verhullen – en koers zetten naar een nieuwe toekomst voor het museum waarin Afrika en de Afrikanen centraal staan. Verder hebben ook volgende kunstenaars bijgedragen tot het herschreven verhaal in het museum: Aimé Ntakiyica, Sammy Baloji, Patrick Mudekereze, Barly Baruti, Michèle Magema, Freddy Tsimba, Géraldine Mutubande Tobe, Thérère Izay Kirongozi, Nelson Makengo, Iviart Izamba Zi Kianda, Mega Mingiedi, Chéri Samba, Chéri Chérin en Shula Monsengo. (africamuseum.be) (DM)

Stedelijk Museum Amsterdam stelt expo Willem de Kooning uit

In november vorig jaar raakte bekend dat de Willem de Kooningtentoonstelling die het Stedelijk Museum Amsterdam voor 2019 gepland had, zou worden uitgesteld tot 2022. Volgens het Stedelijk is er meer tijd nodig voor de organisatie ervan. Het zou daarbij niet enkel om fondsenwerving en sponsoring gaan, maar ook om het rond krijgen van een aantal belangrijke internationale bruiklenen en het nodige wetenschappelijk onderzoek. Dat het uitstel van de tentoonstelling gelinkt zou zijn aan de affaire-Ruf, zoals sommige bronnen beweren, ontkent het Stedelijk. Beatrix Ruf nam in oktober 2017 ontslag tijdens een uit de hand gelopen crisisberaad over een beschuldiging van belangenverstrengeling aan haar adres: in een artikel in NRC Handelsblad was gesuggereerd dat ze naast haar baan bij het Stedelijk ook veel geld had verdiend met het geven van kunstadviezen aan derden. In juni 2018 werd Ruf na een onafhankelijk onderzoek vrijgepleit van elke belangenverstrengeling. De zaak heeft voor het museum op zijn minst tijdelijke financiële gevolgen. Een groep van particuliere begunstigers is Ruf altijd blijven steunen en heeft extra giften opgeschort in afwachting van haar terugkeer. Dat de situatie binnen het museum onstabiel is, bleek nog net voor het kerstreces toen het hele bestuur van het Stedelijk Museum Fonds aftrad. Dit onafhankelijke fonds heeft tot taak om donaties van particuliere begunstigers binnen te halen waarmee exposities, restauraties en aankopen financieel worden ondersteund. Voorzitter van het Fonds Martijn Sanders, die bevestigde dat het moeilijker is geworden om donaties binnen te halen, stelde dat het bestuur is opgestapt om het museum in staat te stellen een 'nieuwe start' te maken. Die nieuwe start moet er komen met een nieuwe Raad van Toezicht die op 19 december werd aangesteld, bestaande uit Truze Lodder (voorzitter), Carla Aalse (vicevoorzitter), Maarten Doorman, Homme ten Have, Henriëtte Prast en Jos van Rooijen. Op 7 januari jl. ten slotte maakten Beatrix Ruf en het Stedelijk in een gezamenlijk statement de definitieve beslissing bekend dat ze niet meer zal terugkeren als directeur. (DM)

Artistiek team Extra City zet samenwerking stop

Het drieledige artistieke team van Kunsthal Extra City heeft besloten om voortijdig een eind te maken aan hun samenwerking met het instituut als gevolg van artistieke geschillen. Antonia Alampi, iLiana Fokianaki en Michiel Vandevelde waren sinds de heropening van Kunsthal Extra City in september 2017 samen met directeur Adinda Van Geystelen verantwoordelijk voor het programma. De instelling koos er resoluut voor om de nadruk te leggen op de link tussen kunst en samenleving, en de lokale verankering uit te bouwen. (extracity.org)

Art Rotterdam

Van 7 tot 10 februari heeft de 20e editie van Art Rotterdam plaats in de Van Nellefabriek. Naast de traditionele 'Main section' is er onder meer de 'New Art Section' waarvoor de Braziliaanse conservator Tiago de Abreu Pinto een presentatie samenstelt met werken van alle galeries in een speciaal daarvoor ontworpen architectuur. Voor het Mondriaan Fonds biedt Art Rotterdam reeds voor de zevende keer de gelegenheid om met de tentoonstelling Prospects & Concepts de kunstenaars voor te stellen die een financiële bijdrage ontvingen. Kunsthistoricus Macha Roesink stelt de tentoonstelling met werk van 67 kunstenaars samen. Ook is er een 'Reflections Programma' met een reeks lezingen. Art Rotterdam is tegelijk de spil van de Art Rotterdam Week, met een gratis pendelbus die de bezoeker naar de verschillende plekken in de stad brengt. (artrotterdam.com en artrotterdamweek.com)

Prijs Bernd Lohaus toegekend aan Adrien Tirtiaux

Op 2 december werd de zevende editie van de Prijs Bernd Lohaus uitgereikt aan beeldend kunstenaar en ingenieur-architect Adrien Tirtiaux (1980). Jurylid Cathérine Mayeur prijst Adrien Tirtiaux om de scherpte van zijn ideeën over ruimte, architectuur en stedenbouw en om de participatieve en collectieve dimensie in zijn werk. Tirtiaux onderzoekt in zijn installaties en constructies onze verhouding met de omgeving en de daarmee samenhangende symbolische socialisatieprocessen. Hij woont en werkt in Antwerpen. (berndlohaus.be en adrientirtiaux.eu)

Noortje de Leij ontvangt Prijs Jonge Kunstkritiek - essay

Op vrijdag 14 december jl. werden de winnaars van de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek 2018 bekendgemaakt. De hoofdprijs Essay ging naar Noortje de Leij voor haar tekst 'Sigarettenpeuk op doek – de zin en onzin van afval in de kunst', waarin zij het gebruik van afval in de kunst als spiegel van maatschappelijke en economische ontwikkelingen en zelfs als politiek wapen bekijkt. Aan de prijs is onder meer een som van 3.000 euro verbonden en een jaar begeleiding door een persoonlijke mentor. Andere genomineerden in deze categorie waren Sarah van Binsbergen en Thomas van Huut. De hoofdprijs Recensie ging naar Jorne Vriens voor 'De tragiek achter taart', een recensie over het werk van Wayne Thiebaud in Museum Voorlinden. De hoofdprijs in de nieuwe categorie Innovatieve Kunstkritische Praktijken was voor kunstenaar, vormgever en muzikant Boris Van den Eynden. De Prijs voor de Jonge Kunstkritiek is een initiatief van De Appel, Witte de With, Mondriaan Fonds, Stedelijk Museum Amsterdam, M HKA - Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen, Van Abbemuseum, Cobra Museum voor Moderne Kunst, Netwerk Aalst en M-Museum Leuven. (jongekunstkritiek.net)